Collagene colitis

Wat is collagene colitis?
Collagene colitis is een zeldzame ontstekingsziekte van de dikke darm.

De wand van een gezonde dikke darm bestaat uit drie lagen. Van buiten naar binnen is dit de dubbele spierlaag, de bindweefsellaag en de slijmvlieslaag. Bij de ziekte collagene colitis ligt direct onder het slijmvlies een veel dikkere speciale bindweefsellaag. Dit wordt het collageen genoemd. In deze collageen laag bevinden zich ontstekingscellen. Deze ontstekingscellen kunnen de darmwand aantasten. Dit leidt tot ernstige en langdurige diarree.

Collagene colitis is niet hetzelfde als colitis ulcerosa. Colitis ulcerosa is een chronische ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. De bindweefsellaag wordt bij colitis ulcerosa niet aangetast.

Collagene colitis komt hoofdzakelijk voor bij vrouwen. De ziekte openbaart zich meestal pas op latere leeftijd tussen de 50 en 70 jaar. Van alle mensen met chronische diarreeklachten heeft 0,3 tot 5% collagene colitis.

Oorzaak van collagene colitis
De oorzaak van collagene colitis is nog niet bekend.

Er zijn aanwijzingen dat collagene colitis een auto-immuunziekte want collagene colitis komt namelijk regelmatig samen voor met andere auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis, sclerodermie, het syndroom van Sjögren of de ziekte van Hodgkin.

Maar liefst een derde van de patiënten hebben een bijkomende auto-immuunziekte (1) en meer dan een kwart van de patiënten heeft reumatoïde artritis (2).

Ook wordt soms een verband gelegd tussen het optreden van collagene colitis en het gebruik van bepaalde ontstekingsremmende pijnstillers (NSAIDs) zoals bijvoorbeeld aspirine, ibuprofen, diclofenac en celecoxib. Na recent gebruik van NSAIDs zou de kans tot viermaal zo groot zijn om collagene colitis te ontwikkelen (3). Meer onderzoek is echter noodzakelijk om met zekerheid de oorzaak van collagene colitis vast te stellen.

Roken is ook een mogelijke oorzaak kunnen zijn van collagene colitis (4,5). Mensen die roken zouden meer dan 10 jaar eerder collage colitis kunnen ontwikkelen dan niet-rokers (6, 7).

  1. Madisch A, et al. Z Gastroenterol 2014;52:1062–5.
  2. Macaigne G, et al. Am J Gastroenterol 2014;109:1461–70.
  3. Verhaegh BPM, et al. Aliment Pharmacol Ther 2016;43:1004–13.
  4. Park T, et al. World J Gastroenterol 2015; 21(29): 8804–10.
  5. Münch A and Langner C. Clin Gastroenterol Hepatol 2015;13: 228–36.
  6. Vigren L, et al. Scand J Gastroenterol. 2011;46:1334–9.
  7. Fernández-Bañares F, et al. Inflamm Bowel Dis 2013;19:1470–6.

Klachten en symptomen bij collagene colitis
De meest kenmerkende (belangrijkste) klacht bij collagene colitis is diarree, vaak wel 5 tot 10 keer per dag.

De diarree is waterdun en gaat gepaard met hevige buikkrampen. De klachten kunnen jarenlang hetzelfde blijven maar ze kunnen in de loop van de tijd ook wat variëren. Heel soms treedt er spontaan verbetering op.

Behalve deze lichamelijke klachten heeft collagene colitis ook veel invloed op het dagelijks leven. Uit angst om plotseling overvallen te worden door diarree of buikloop ondernemen veel patiënten steeds minder activiteiten. Boodschappen doen, winkelen, werken en reizen kunnen een probleem worden. De kans bestaat dat men zich op den duur steeds meer gaat terugtrekken waardoor men erg geïsoleerd raakt.

Diagnose van collagene colitis
In eerste instantie zal de huisarts een lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en eventueel ontlastingsonderzoek doen. Het is van belang om andere ziektes uit te sluiten waarbij eveneens chronische diarreeklachten optreden.

Collagene colitis is met zekerheid vast te stellen door middel van een inwendig kijkonderzoek van de dikke darm, een coloscopie genoemd. Bij dit onderzoek wordt de binnenkant van de darm bekeken met behulp van een endoscoop. De endoscoop is een flexibele slang die via de anus in de darm wordt geschoven. Aan het uiteinde van de slang zitten een lampje en een camera.

De camerabeelden worden op een scherm weergegeven. Op deze manier kan de arts de binnenkant van de darm goed bekijken. Een coloscopie alleen geeft echter niet voldoende informatie. Het slijmvlies van de dikke darm ziet er bij collagene colitis meestal redelijk normaal uit. Daarom zullen er tijdens de coloscopie op diverse plaatsen in de dikke darm kleine ‘hapjes’ weefsel worden weggehaald. Dit heet een biopsie. Onder de microscoop kan het weefsel (een biopt) onderzocht worden op de aanwezigheid van collageen en ontstekingscellen, en kan de diagnose worden gesteld.

Kijk hier voor de behandeling van collagene colitis.

Referenties:
1. Madisch A, et al. Z Gastroenterol 2014;52:1062–5.
2. Macaigne G, et al. Am J Gastroenterol 2014;109:1461–70.
3. Verhaegh BPM, et al. Aliment Pharmacol Ther 2016;43:1004–13.
4. Park T, et al. World J Gastroenterol 2015; 21(29): 8804–10.
5. Münch A and Langner C. Clin Gastroenterol Hepatol 2015;13: 228–36.
6. Vigren L, et al. Scand J Gastroenterol. 2011;46:1334–9.
7. Fernández-Bañares F, et al. Inflamm Bowel Dis 2013;19:1470–6.