Behandeling van colitis ulcerosa

Hoe wordt de diagnose colitis ulcerosa gesteld?
Bij vermoeden van een chronische darmontsteking zal de huisarts de patiënt doorverwijzen naar een internist of maag-darm-leverarts (MDL-arts). De patiënt wordt lichamelijk onderzocht waarbij de volgende onderzoeken kunnen worden gedaan:

  • Bloedonderzoek: met bloedonderzoek wordt onderzocht of er sprake is van bloedarmoede en een ontsteking. Ook kan de arts met bloedonderzoek vaststellen hoe uw lichamelijke conditie en voedingstoestand zijn.
  • Ontlastingsonderzoek: de ontlasting wordt onderzocht om bacteriële infecties uit te sluiten
  • Endoscopie: de darm wordt bekeken met behulp van een kijkonderzoek

Meestal wordt de diagnose colitis ulcerosa gesteld door middel van een kijkonderzoek (endoscopie). Bij een endoscopie van de darm wordt de binnenkant van de darm bekeken met behulp van een endoscoop, een flexibele slang die via de anus in de darm wordt geschoven. Soms wordt tijdens een endoscopie een stukje weefsel uit de wand van de darm genomen om de diagnose te kunnen stellen.

Klachten en symptomen
De klachten en de ernst van de klachten kunnen per patiënt erg verschillen. Onderstaande klachten komen vaak voor bij colitis ulcerosa:

  • Diarree, vaak met bloed en slijm
  • Bloedarmoede
  • Buikpijn
  • Een opgezette buik
  • Vermoeidheid
  • Gewichtsverlies
  • Moeite met het ophouden van de ontlasting
  • Misselijkheid en minder eetlust
  • Koorts

In enkele gevallen komen ook klachten buiten de darm voor:

  • Pijnlijke, ontstoken gewrichten
  • Pijnlijke ontstekingen van de ogen, huid en lever

Behandeling
Colitis ulcerosa kan niet worden genezen, maar kan wel onder controle gehouden worden door middel van medicijnen. De behandeling heeft als doel om de ziekte rustig te houden (in remissie) en ontstekingen te voorkomen.

Als medicijnen niet (goed) blijken te werken kan er besloten worden op te opereren.

Medicijnen
De behandeling bij colitis ulcerosa bestaat in principe uit medicijnen. Uw arts kan verschillende soorten medicijnen voorschrijven. Medicijnen kunnen colitis ulcerosa niet genezen. De behandeling zorgt meestal wel voor een vermindering van de klachten en het remmen van de ontsteking. Ook kunnen de medicijnen voorkomen dat er nieuwe ontstekingen ontstaan. Sommige mensen zijn door medicijnen zelfs (bijna) klachtenvrij.

De volgende groepen medicijnen worden voorgeschreven bij colitis ulcerosa:

  • Milde ontstekingsremmers (mesalazinepreparaten)
    Deze remmen de ontstekingen in de darm en voorkomen nieuwe opvlammingen. Mesalazine, sulfasalazine en olsalazine zijn veel gebruikte ontstekingsremmers.
  • Krachtige ontstekingsremmers (corticosteroïden)
    Deze remmen de ontstekingen in de darm, maar hebben vaak ook heftige bijwerkingen. Meestal worden deze ontstekingsremmers zo kort mogelijk voorgeschreven tijdens opvlammingen. Bekende corticosteroïden zijn prednison, budesonide, methylprednisolone en beclometason.
  • Afweer onderdrukkende medicijnen (immunosuppressiva)
    Deze medicijnen remmen het afweersysteem waardoor er minder ontstekingsreacties ontstaan en opvlammingen worden voorkomen. Deze medicijnen worden vooral voorgeschreven bij ernstige ontstekingen en als de hierboven genoemde ontstekingsremmers niet goed werken. Omdat afweer onderdrukkende medicijnen opvlammingen kunnen voorkomen, worden deze medicijnen vaak voor langere tijd voorgeschreven als een onderhoudstherapie. De belangrijke immunosuppressiva zijn azathioprine, mercaptopurine en ciclosporine.
  • TNF-blokkers
    een speciale groep van afweeronderdrukkende medicijnen zijn de TNF-blokkers. Dit worden ook wel biologicals of biologische medicijnen genoemd. Deze medicijnen blokkeren (remmen) het stofje TNF, dat een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van ontstekingen. De behandeling met TNF-blokkers wordt alleen gebruikt als de andere medicijnen niet voldoende helpen.
  • Antibiotica
    In sommige gevallen schrijft de arts antibiotica voor, zoals ciprofloxacin of metronidazol, om klachten door bacteriële overgroei te verminderen.
  • Diarreeremmers
    Deze middelen kunnen de diarreeklachten verminderen maar helpen echter niet tegen de ontstekingen. Voorbeelden van gebruikte middelen zijn galzuurbindende harsen (colestyramine, colestipol) of loperamide.

Operatie
Wanneer medicijnen niet voldoende helpen, is een operatie soms noodzakelijk. Het ontstoken deel van de dikke darm wordt dan door de chirurg verwijderd. Soms wordt een (tijdelijk) stoma aangelegd, zodat de darm de kans krijgt om te herstellen.

Bij mensen met colitis ulcerosa, die erg veel last hebben van ontstekingen, kan de arts voorstellen de gehele dikke darm inclusief de endeldarm te verwijderen. Voor de ontlasting wordt dan vaak een (tijdelijk) stoma aangelegd. Een stoma is een kunstmatige uitgang op de buik voor de ontlasting. Een stoma kan tijdelijk of permanent zijn. Wanneer mogelijk, wordt in plaats van een stoma een ‘pouch’ aangelegd. Het woord pouch betekent letterlijk buidel, reservoir of (opvang)zakje. Een pouch kan gemaakt worden van een deel van de dunne darm, wanneer de dikke darm is verwijderd. Vervolgens wordt een verbinding tussen de dunne darm (met de pouch) en de anus gemaakt. De pouch is dan een soort opvangzakje, waarin ontlasting tijdelijk opgeslagen kan worden. De pouch neemt als het ware de functie van de endeldarm over. Als deze vol is, krijgt u aandrang om naar het toilet te gaan.

Het verwijderen van de hele darm is een ingrijpende operatie, met vaak blijvende gevolgen. De klachten van colitis ulcerosa verdwijnen wel door de operatie, omdat de dikke darm niet meer kan ontsteken.

(Online) bronnen: mlds.nl; crohn-colitis.nl; darmgezondheid.nl; gripopibd.nl; geneesmiddelen-informatiebank.nl